De toekomstige president van de EU

(Foto: Flickr/Mainblanche)Het Europees Hervormingsverdrag lijkt, op een enkel referendum na, een beklonken zaak. Als gevolg hiervan is het grote speculeren over de belangrijkste nieuw te creëren post, die van Permanente Voorzitter van de Europese Raad (in het buitenland doorgaans president genoemd) begonnen. Deze nieuwe functie trekt vooral de aandacht omdat zij vrij vaag gedefinieerd is. De verwachting is dat de president zich voornamelijk met administratieve, institutionele en buitenlandse zaken bezig zal houden. Maar hoe die rol zich verhoudt tot die van de nieuwe Hoge Vertegenwoordiger voor Buitenlandse Zaken en de bestaande Voorzitter van de Europese Commissie is nog volstrekt onduidelijk. Dat wil dus zeggen dat de invulling die de eerste president aan zijn rol geeft, waarschijnlijk van grote invloed zal zijn op de constitutionele richting die Europa inslaat. Daarom is het het waard een overzicht te geven van veelgenoemde kandidaten.

Tony Blair
De voormalige Britse premier en huidige Speciaal Gezant van de VN in het Midden-Oosten wordt het meest genoemd voor de nieuwe functie. Met Blair zou het presidentschap waarschijnlijk een prominente rol gaan spelen, zeker gezien diens vele goede internationale contacten (met name met de Amerikanen). De charismatische en zeer bekende Blair zou de rollen van Hoge Vertegenwoordiger en Voorzitter van de Commissie meer naar de achtergrond drukken en daardoor het model van ?sterke president? invoeren. Blair heeft als groot nadeel dat hij bij veel Europeanen behoorlijk controversieel is, met name vanwege zijn rol in de oorlog in Irak. Groot voordeel is dat Sarkozy zich al heeft uitgesproken voor Blair, waardoor hij op de steun van twee grote lidstaten kan rekenen. Zijn recente bekering tot het katholicisme zal het goed doen bij de zuidelijk lidstaten en het altijd moeilijke Polen.

Joschka Fisher
De Duitse oud-minister van buitenlandse zaken is evenals Blair een bekend gezicht met grote buitenlandse ervaring. Ondanks het feit dat Fischer van de relatief kleine Groenen afkomstig is, wist hij een brede populariteit op te bouwen. Als politicus een groot voorstander van een federaal Europa en vanwege zijn tegenstand tegen de Irak-oorlog en pro-VN houding waarschijnlijk juist populair bij dat deel van de Europeanen dat Blair om dezelfde redenen niet ziet zitten. Groot nadeel is dat juist die landen die zich tegen het Amerikaanse beleid verzetten, Frankrijk en Duitsland, inmiddels andere regeringen hebben die een tegengesteld beleid voeren. Ook is hij van een kleine politieke familie uit een grote lidstaat, terwijl het tegenovergestelde waarschijnlijk handiger is. Niettemin wordt Fischer gezien als een van de grote Europese staatsmannen, en dus maakt hij een kans. Net als Blair is de verwachting dat hij zou inzetten op een zwaar presidentschap.

Jean-Claude Juncker
Als Luxemburgs premier sinds 1995 (en minister van financiën sinds 1989) is hij de absolute nestor van de Europese politiek. Luxemburgers zijn traditioneel de grote diplomaten van Europa, en Juncker is geen uitzondering. In de twaalf jaar dat hij in de Europese Raad heeft gezeten heeft hij de Unie al door menige politieke crisis geloodst. Dit, en zijn hartstochtelijke federalisme, maken hem een populair politicus in Europese kringen. Wel wordt hij als autoritair gezien en de betrekkelijke nietigheid van Luxemburg kan ook een nadeel zijn. Juncker zou waarschijnlijk een meer bescheiden rol op zich nemen, en zich voornamelijk richten op het zoeken van consensus tussen de altijd bakkeleiende lidstaten.

Bertie Ahern
De charismatische Ierse Taoiseach (premier) heeft net als Juncker de reputatie van consensusmaker. Daarnaast heeft hij goede relaties met de Amerikanen en extra prestige omdat onder zijn bewind de Ierse economie enorm is gegroeid. Het grote nadeel van Ahern is dat hij betrokken is bij verschillende fraudeschandalen, wat onder andere heeft geleid tot zijn absurde bewering dat hij tussen 1987 en 1994 ?geen bankrekening? had. De Ierse kiezers heeft dit tot nu toe weinig kunnen schelen, de rest van Europa denkt daar misschien anders over. Ahern zou waarschijnlijk net zo als Juncker een bescheidener, meer diplomatieke president zijn.

Guy Verhofstadt
Hij is zelfs naar Belgische maatstaven bijzonder federalistisch. Deze zeer pro-Europese houding kostte hem echter in 2004 het voorzitterschap van de Europese Commissie: ondanks Frans-Duitse steun stuitte Verhofstadt op een Brits veto. De president zal echter met meerderheidsstemmen verkozen worden, dus als Guy zijn steuncoalitie uit 2004 opnieuw kan opbouwen kan hij zeker verkozen worden. Bovendien, wie er in slaagt in België een regeringscoalitie te vormen moet dat toch in Europa met gemak kunnen lukken? Net als Juncker zou Verhofstadt zijn presidentschap waarschijnlijk vooral gebruiken om een boegbeeld te zijn van verdere Europese integratie, en de portefeuilles buitenlandse zaken en de administratie van Europa aan anderen overlaten. Het is voor de geplaagde Verhofstad wel te hopen dat België in 2009 eindelijk een permanente regering weet te vormen, anders loopt hij de kans de boot te missen als eeuwige interim-premier.

Anders Fogh Rasmussen
De Deense premier heeft laten weten interesse te hebben voor de functie. Als boegbeeld van het Deense flexicurity-model, dat Brussel graag door heel Europa zou verspreiden, zou Rasmussen geschikt kunnen zijn om leiding te geven aan een nieuwe economische hervorming in Europa. Rasmussen heeft echter een aantal nadelen: voor links in Europa is hij suspect vanwege zijn (zeer) liberale economische ideeën en zijn samenwerking met de anti-immigratiegezinde Deense Volkspartij. Conservatief rechts neemt dan weer aanstoot aan zijn steun voor het homo-huwelijk. Bovendien is het maar de vraag of Rasmussen zijn fragiele Deense coalitie kan verlaten. Berlusconi noemde Rasmussen ooit ?de aantrekkelijkste premier van Europa?. Of dat hem zal helpen is maar de vraag.

Jose Manuel Durao Barroso
Naast de sterke president en de terughoudende, diplomatieke president is er nog een derde optie: de politiek marginale ceremoniële president. Daarvoor zijn in principe hopen Europese politici geschikt, maar het is het waard de Portugees Barroso hier te noemen omdat hij in 2004 voorzitter van de Europese Commissie werd naar aanleiding van een politieke impasse: de grote lidstaten kwamen er niet uit kozen daarom voor een zwakke kandidaat waar niemand echt grote moeite mee had. Als er in 2009 weer geen meerderheid kan worden gevonden voor een sterke kandidaat kan weer voor dit model gekozen worden. Dat zou betekenen dat de voorzitter van de Europese Commissie waarschijnlijk de interne leider van Europa zou blijven, terwijl de Hoge Vertegenwoordiger het gezicht naar buiten zou zijn. De president zal dan weinig anders doen dan de vergaderingen van de Europese Raad technisch voorzitten.

Er is overigens een laatste optie waar in Brusselse wandelgangen alleen over gefluisterd wordt: het combineren van de functies van President en Voorzitter van de Commissie. Constitutioneel gezien is dat mogelijk, en het zou een zeer sterke machtspositie creëren die in de buurt begint te komen van die van de Amerikaanse president. Bij veel regeringsleiders zal dit waarschijnlijk geen populair idee zijn en het heeft dus weinig kans. Aan de andere kant, de roerige jaren die de EU achter de rug heeft zouden de roep om een ?sterke man? op Europees niveau kunnen versterken.

  1. 4

    Negeren die handel en als de tijd rijp is dit Europa verlaten. Dit is een Europa van ambtenaren en volstrekt niet democratisch tot stand gekomen. Slechts list en bedrog hebben dit monster mogelijk gemaakt. Daarom heb ik totaal geen boodschap aan wat Europa en Europese instituten te melden hebben.

    Helaas vindt Europa dat niet.

  2. 8

    @eurocraat: Akkermans is al een tijdje ´uit beeld´ geweest. Misschien dat hij daarom niet meteen in de eerste selectie zat. En hoewel het geen vrouw en wel een blanke is, wil ik hierbij vast mijn morele ondersteuning verlenen aan de campagne om prof dr ing Akkermans president van de EU te maken.

  3. 9

    De Eu is veel te ver door geschoten, het grote succes van de vrije markt wordt nu overschaduwt door het ondemocratisch & ambtelijk bemoeizuchtig Brussel. Het is verkeerd gegaan met schengen, het vrije personen verkeer waarbij grote aantallen criminelen en avonturiers (die komen altijd) in europa rondklotsen, georganiseerd en massaal schade aanrichtend aan burgers en bedrijvigheid. Het ondergrondse-zwarte vermogen is inmens en bedreigt de reguliere economie. Justie/politie zit met de handen in het haar. Politiek is geheel losgezongen van de realiteit en mompelt nog wat politiek correcte bezweringsformules terwijl ze de ogen sluiten voor het feit dat NL een grote open criminele inrichting is geworden helemaal oncontroleerbaar door elke overheid. We moeten terug naar het verbond van vrije zelfstandige democratische landen die 1 markt hebben maar waar bij de legio verschillende culturen thuisblijven en de grenzen bewaakt. Dat bereiken we het snelst door uit te treden en een partnerschap aan te gaan met de EU; goed voorbeeld doet goed volgen weldra zullen meer landen inzien dat ze niet gemarginaliseerd willen worden door megalomane EU regels en instituties.

  4. 11

    “De Eu is veel te ver door geschoten, het grote succes van de vrije markt wordt nu overschaduwt door het ondemocratisch & ambtelijk bemoeizuchtig Brussel”???

    Kennelijk ben je niet zo op de hoogte van wat er van uit Brussel allemaal verordonneerd wordt, belegen4ever, want dan zou je toch hebben kunnen weten, dat de grote successen van de vrije markt, waar jij het over hebt, tot stand zijn gekomen, dankzij de EU. Zonder EU waren die successen er niet.

    Maar dat er pas sinds schengen grote aantallen criminelen in Nederland rondklotsen, ben ik best wel bereid van je te accepteren. Ik zou je graag geloven, maar helaas ben ik niet erg religieus en wil ik dus graag bewijzen zien voor dat soort uitspraken. En ik snap ook niet, waarom je met al die West-Europese boevenstaten, waar al die criminelen vandaan komen (ten tijde van Schengen waren er nog geen Oost-Europese lidstaten), dan toch weer wel handel wil drijven door een partnerschap met hen aan te gaan. Houden we daar dan niet zelf die schurkenstaten mee in stand?

  5. 12

    De voorstanders kunnen gillen wat ze willen, feit is dat we met z’n allen mooi genaaid zijn. We betalen per hoofd van de bevolking de hoogste afdracht aan dat logge monster uit Brussel, we zijn collectief genaaid met de invoering van de Euro i.v.m. de verkeerde “berekening”, en als het nieuwe verdrag (= verkapte ‘grondwet’) erdoor komt, raken we ook nog eens ons vetorecht kwijt. Oftewel: we hebben straks helemaal niets meer over onszelf te zeggen, en worden volledig geregeerd door een groep machtsgeile idioten die niet weten wat in ons land werkelijk speelt.. Maar joh, ok.. niet dat dat laatste nu anders is natuurlijk.. Maar de EU vaarwel zeggen is een mooi begin om het voor de Hollanders beter te krijgen.. Opkomen voor onze eigen belangen, en niet ons de t*ring werken voor een groep ons-nietszeggende lui uit windstreken waar we weinig of niets mee op hebben.. eerst maar eens zorgen dat ons eigen land goed loopt en blijft lopen.. en als we dan in staat zijn voor onszelf te (laten) zorgen, dan komt de rest van de wereld wel weer..

  6. 13

    Ik zou wel eens willen weten hoe jij denkt van al die glanzende guldens te kunnen genieten als er niks in de winkel ligt omdat er geen Nederlandse chauffeurs te vinden zijn om de vrachtwagens te rijden.

    Ja, de EU kan log zijn en ja, de invoerings koers van de euro was een ongelofelijke kutstreek (waar de EU zelf niks mee te maken had).

    Maar uiteindelijk heb ik al het geld er best voor over voor een veel grotere machtspositie in de wereld, een keiharde munt die de dollar en yen kan vervangen, vrij verkeer van goederen en personen wat ons een flinke economische groei opleverde en landen als Ierland en Spanje van arme sloebers in welvarende landen veranderden.

    Een groot deel van de regels wordt zowiezo nog gewoon in Nederland gemaakt (alhoewel ‘Brussel’ regelmatig de schuld krijgt om het te verkopen).

  7. 14

    “eerst maar eens zorgen dat ons eigen land goed loopt en blijft lopen.. en als we dan in staat zijn voor onszelf te (laten) zorgen, dan komt de rest van de wereld wel weer”…

    Ja, echt waar hoor: we hebben het in Nederland zo slecht, dat we niet eens in staat zijn voor ons zelf te zorgen… Eigenlijk zou Afrika ons ontwikkelingshulp moeten sturen in plaats van andersom.

  8. 15

    Ik ga niet zeggen dat we het superslecht hebben, Pedro.. Maar zolang de ouderen, die ons land hebben opgebouwd, stelselmatig worden beroofd van hun zuurverdiende geld door de kleine groep elitaire machtswellustigen die Nederland graag bij de EG willen laten horen zodat zij kans hebben op de zo begeerde topjobs daar, ageer ik tegen de pogingen Nederland van zijn/haar identiteit te beroven. En dan nog: ik heb best een aardige baan, met een niet eens zo heel erg slecht salaris.. maar ik merk geen ene RUK van de positieve kanten van het EU-lidmaatschap.. Sterker nog: ik en mijn gezin moeten ieder dubbeltje omdraaien. (dubbeltjes bestaan ‘helaas’ niet meer, maar het gaat hier natuurlijk om het gezegde.. ;) ) Ik blijf van mening: zorg eerst maar eens voor je eigen volk, door je aandacht daarop te richten en je geld daarin te steken.. De rest komt dan wel een keer. Je sarcastiche opmerking over Afrika doet een beetje afbreuk aan je eerder door mij vermoedde intelligentieniveau… :/

  9. 16

    Hoe worden ouderen ‘stelselmatig berooft’ van hun ‘zuurverdiende geld’. Heb ik de afschaffing van de AOW gemist? Bouwen mensen geen pensioenen meer op?

    En dat jij niet met geld om kan gaan is niet mijn probleem. Ik kan prima rondkomen van mijn salaris. Was je dan zo’n rijke stinkerd voor de euro?

    En wat is in hemelsnaam de Nederlandse identiteit? Kijken of je een Groninger en een dame uit de Jordaan het daar over eens kan laten worden.

  10. 17

    @15: “zolang de ouderen, die ons land hebben opgebouwd, stelselmatig worden beroofd van hun zuurverdiende geld door de kleine groep elitaire machtswellustigen die Nederland graag bij de EG willen laten horen”. Daar zit wel wat in. Maar dan ligt de schuld van de ellende dus niet bij de EU als idee, of als institutie, maar bij de personen, die je daar hebt geïdentificeerd. Daar zou je dan ook je pijlen op moeten richten.

    En mijn opmerking over Afrika was inderdaad flauw, maar imho toch nog van een iets hoger niveau dan termen als ´machtsgeile idioten´, waardoor we ´collectief genaaid´ zijn.

  11. 18

    Hardtrack, het feit dat jij in post 13 al rept over een grotere macht in de wereld, maakt je bijna net zo eng als die megalomane figuren in Brussel en Den Haag. Sommige landen (en hun inwoners) zijn gewoonweg niet gebouwd / berekend op economische groei of meespelen op wereldbrede economische markt. Anders hadden ze dat m.i. allang gedaan namelijk. Het feit dat er voor sommige bedrijfstakken geen personeel te vinden is, is merendeel op te lossen door mensen met een uitkering verplicht aan het werk te zetten. Gezien het feit dat Nederland steeds voller wordt, lijkt me die redenatie overigens wel een beetje achterhaald. En wie zegt dat ik niet met geld om kan gaan?.. Weet je wat wonen tegenwoordig kost? Of woon je soms in een kartonnen doos op het station of zo, voorzien van een riante door mij betaalde uitkering? Ga werken man! ;) (dat laatste was een geintje, dat snap je hopelijk wel…) Feit is dat, wat identiteit betreft, ik best met een Groninger of een Limburger door een deur kan. dat kan met sommige Italianen, Spanjaarden en (vooral!) Fransen wel eens heel anders aflopen.. die hebben een hele andere agenda dan ik..

  12. 19

    Pedro, nog even heel kort en dan ga ik; neven over het laatste wat je meld: Die opmerkingen die ik maakte zijn (uiteraard) uit frustratie. Zolang bijvoorbeeld een Wouter Bos met zijn (vroeger nog opkomend voor de ‘gewone’ man) partij PvdA eerst zegt dat ze vóór een referendum zijn m.b.t. de nieuwe grondwet en vervolgens, als het er ook maar lijkt dat de bevolking wel eens ‘nee’ zou kunnen zeggen de boel mooi afschiet, blijf ik grote achterdocht houden over de EG en zijn / haar leiders / wannabe leaders. Ik vind ze eng, en ik wordt er zelf niet beter van. En naar mijn mening ons land ook niet. En nu ga ik wat anders doen.. ;) Bedankt voor de discussie.

  13. 20

    MrC: dat geeft niks. Dat hebben we allemaal wel eens (cf mijn opmerking over Afrika).

    Maar het was natuurlijk niet Wouter Bos en de PvdA, die het referendum af hebben geschoten. Al de PvdA het alleen voor het zeggen had gehad en er was hetzelfde gebeurd, dan wisten we 100% zeker, dat zij de hoofdverantwoordelijken daar voor zijn. Nu kunnen we hen hoogstens verwijten, dat ze zich te snel bij deze beslissing neer hebben gelegd en kunnen we slechts gissen naar de reden daarvoor (waarschijnlijk iets in de richting van samenwerking in een regering).

  14. 21

    (ik weet het, ik ging iets anders doen, maar was te nieuwsgierig :) )

    Je hebt gelijk dat het niet (alleen) de PvdA en Bos ‘schuldig’ zijn in deze, ze hebben alleen niet gedaan wat ze beloofd hadden.. En jij noemt het samenwerking, ik noem het een gebrek aan ruggengraat en handjeklap over de rug van de burger. (de waarschijnlijke overeenkomst tussen de PvdA en het CDA: Referendum / ontslagrecht). Ik proef overigens wel iets van sarcasme in je opmerking over samenwerking in een regering, of zit ik daar scheef? :) )

  15. 24

    Doe mij Joska Fisher maar. Weinig kans dat hij het wordt natuurlijk, maar dat is meer vanwege politiek dan ongeschiktheid.

    De eerste in bij Verhofstadt vind ik wat cryptisch:
    “Hij is zelfs naar Belgische maatstaven bijzonder federalistisch.”
    Hoezo zelfs? Lijkt me verder buiten Fisher de enige kandidaat die ik vertrouwen zou op die positie.

  16. 25

    @Bismarck: het is mijn ervaring dat de meeste Belgen bijzonder voor meer Europese eenwording zijn, wat overigens voor een groot deel voort lijkt te komen uit een totaal gebrek aan vertrouwen in de nationale politiek.

    Voor mij is Verhofstadt de enige kandidaat waarbij ik niet hardop zou vloeken als hij het wordt, hoewel hij als eurofiele liberaal ongeveer mijn politieke tegenhanger is. Maar hij is iig een redelijk capabel, vertrouwelijk en verantwoordelijk politicus.

  17. 26

    @25: Aja, dan had ik het verkeerd begrepen. De meeste Belgen die ik zo hoor (toegegeven, dat zijn dan Vlamingen), hebben over Belgie precies de tegenovergestelde ideeen. Interessante paradox levert dat dan op…

  18. 28

    @20
    Een feilloze samenvatting van de reden waarom coalitieregeringen dus niet democratisch zijn en dus direct moeten worden afgeschaft. Voordat we ageren tegen Europa moeten we als volk eerst de macht over ons eigen land terugkrijgen van de politieke partijen. Ik wil helemaal geen regeringshoofd die lid is van een politieke partij. Slechts 3% is lid van een politieke partij en dus is de kans dat er een goede premier zit onder de overige 97% vele groter dan binnen die 3%.

    Kies een premier die zijn eigen regering kan samenstellen en zet dat tegenover de volksvertegenwoordiging. Dan hadden we een referendum gehad. Nu kiezen mensen strategisch omdat ze een bepaalde partij absoluut niet in de regering willen hebben met als gevolg dat nu door een minderheid een beslissing door onze strot wordt geduwd.

    Europa of Nederland beide zijn mijn stem niet waard.